Sprawdzenie kontrahenta z Wielkiej Brytanii, czyli co zmienił brexit
Do końca 2020 roku brytyjski numer VAT sprawdzało się w VIES tak samo jak niemiecki czy czeski. Dziś to już nie działa. Numery z przedrostkiem GB wypadły z unijnego systemu, a polska firma sprzedająca do Wielkiej Brytanii nie wystawia WDT, tylko eksport. Stąd kłopot: wielu handlowców wpisuje brytyjski numer w VIES, dostaje błąd i nie wie, czy to wina numeru, czy systemu.
Odpowiedź jest prosta. VIES nie obejmuje GB, więc brak wyniku nic nie mówi o kontrahencie. Z jednym wyjątkiem: firmy z Irlandii Północnej mają numery XI i w VIES są. Firmy z Republiki Irlandii mają przedrostek IE i należą do Unii, co opisujemy na stronie NIP Irlandia. Dalej opisujemy, jak sprawdzić odbiorcę z Wielkiej Brytanii krok po kroku i gdzie przechodzi granica między eksportem a handlem wewnątrz Unii.
GB, XI i VIES. Który numer sprawdzisz gdzie
| Odbiorca | Przedrostek | Sprawdzisz w VIES | Jak rozliczasz dostawę towaru |
|---|---|---|---|
| Anglia, Szkocja, Walia | GB | Nie | Eksport, stawka 0% z dokumentem wywozu |
| Irlandia Północna | XI | Tak, dla towarów | Zasady wewnątrzwspólnotowe jak dla kraju Unii |
| Kraj Unii | np. DE, CZ, ES | Tak | WDT ze stawką 0% i ważnym numerem nabywcy |
Dla usług reguły są inne niż dla towarów. Przy usłudze dla firmy z Wielkiej Brytanii, także z Irlandii Północnej, miejsce świadczenia jest co do zasady poza Polską, a na fakturze nie ma polskiego VAT. Warunek to ustalenie, że nabywca jest podatnikiem, więc numer VAT nadal trzeba mieć, tylko sprawdza się go w innym miejscu.
Jak sprawdzić brytyjską firmę przed pierwszą dostawą
- Numer VAT. Wpisz go w serwisie gov.uk do sprawdzania numerów VAT i porównaj nazwę oraz adres z zamówieniem. Serwis pokazuje, czy numer jest zarejestrowany, ale nie wystawia dokumentu, który mógłbyś pokazać kontroli, więc zrób zrzut z datą.
- Rejestr spółek. Companies House podaje status spółki, datę założenia, siedzibę, osoby uprawnione i zgłoszone sprawozdania. Spółka sprzed kilku miesięcy z dużym pierwszym zamówieniem to sygnał, żeby poprosić o przedpłatę.
- Numer EORI. Do odprawy celnej potrzebny jest numer EORI importera. Błąd w numerze zatrzymuje przesyłkę na granicy, a nie tylko fakturę.
- Adres dostawy. Magazyn spedytora w Anglii pod adresem spółki mającej siedzibę w innym kraju to najczęstszy schemat wyłudzeń. Porównaj adres dostawy z siedzibą.
Dowód dla kontroli przy eksporcie do Wielkiej Brytanii
Przy eksporcie stawkę 0% obronisz dokumentem wywozu, a nie wynikiem sprawdzenia numeru. Numer VAT nabywcy ma jednak znaczenie, gdy kontrola pyta, czy odbiorca był rzeczywistym przedsiębiorcą i czy towar na pewno do niego trafił. Dobra teczka dostawy zawiera: zamówienie, fakturę, dokument wywozu, potwierdzenie dostawy i zapis sprawdzenia kontrahenta z datą.
Ostatni element jest najczęściej pomijany, bo żaden z brytyjskich serwisów nie zachowa go za Ciebie. Zrzuty ekranu w folderze działają, dopóki ktoś pamięta, żeby je robić. Przy kilku dostawach w roku to wystarczy. Przy dziesiątkach odbiorców i dostawach co tydzień każda luka wychodzi dopiero przy kontroli.
Gdy sprzedajesz do Wielkiej Brytanii i do Unii jednocześnie
Typowy eksporter obsługuje kilkadziesiąt firm z Niemiec, Czech, Francji i Hiszpanii, a obok nich dwóch, trzech odbiorców z Wielkiej Brytanii. Dla tych pierwszych stawka 0% zależy od ważnego numeru VAT UE w dniu dostawy, a status numeru potrafi się zmienić w trakcie współpracy.
Dlatego odbiorców z Unii warto mieć w monitoringu. Dodajesz numery pojedynczo albo wgrywasz plik CSV lub XLSX z programu do faktur, a my co noc sprawdzamy każdy numer w rejestrze kraju kontrahenta i zapisujemy potwierdzenie jako PDF z datą i godziną. Gdy status zmieni się na nieważny, dostajesz mail rano, przed następną fakturą. Numery XI z Irlandii Północnej obsługujemy tak samo jak numery krajów Unii. Odbiorców brytyjskich z przedrostkiem GB sprawdzasz osobno, w serwisie gov.uk, i dołączasz zrzut do teczki dostawy.
| Sposób | Odbiorcy GB | Odbiorcy XI i z Unii | Zapis z datą |
|---|---|---|---|
| Serwis gov.uk i rejestr Companies House | Tak | Nie | Ręcznie, zrzut ekranu |
| Publiczny formularz VIES | Nie | Tak | Ręcznie, zrzut ekranu |
| Monitoring w BiznesmeniEU | Nie | Tak, co noc | Automatycznie, PDF w archiwum |
Monitoring zaczyna się od planu Start, 99 zł netto miesięcznie przy płatności rocznej za 50 numerów. Plan Eksport obejmuje 500 numerów. Szczegóły w cenniku, a sposób działania w opisie monitoringu kontrahentów.
Czego nie robić
- Nie traktuj błędu VIES dla numeru GB jako sygnału o oszustwie. To po prostu brak danych w systemie.
- Nie stosuj stawki WDT przy dostawie do Anglii. To eksport i wymaga dokumentu wywozu.
- Nie zakładaj, że Irlandia Północna jest jak reszta kraju. Dla towarów ma numer XI i reguły unijne, dla usług jest traktowana jak Wielka Brytania.
- Nie wystawiaj faktury, zanim nazwa w rejestrze zgodzi się z zamówieniem. Zmiana danych na fakturze po wysyłce jest uciążliwa, a przy cle bywa niemożliwa.
Jeśli Twoi kontrahenci są też w Polsce, a nie tylko za granicą, ich dane sprawdzisz po NIP w serwisie do kontroli polskich firm. Ścieżkę dla odbiorców z Unii opisujemy w poradniku o dokumentach do WDT, a numery pozostałych krajów zebraliśmy w tabeli NIP europejski.