Stawka 0% przy WDT i dowody, na których stoi
Stawka 0% przy wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów nie wynika z samego faktu, że towar wyjechał z Polski. Urząd uzna ją, gdy sprzedawca wykaże kilka rzeczy naraz: że sam jest zarejestrowany jako podatnik VAT UE, że nabywca podał ważny numer VAT UE, że złożył poprawną informację podsumowującą i że towar rzeczywiście trafił do innego kraju Unii. Ostatni punkt ma najwięcej dokumentów, więc zwykle on pochłania uwagę. Pierwszy kontrolny kłopot pojawia się jednak gdzie indziej, bo o numerze nabywcy większość firm pamięta w dniu zamówienia, a dowodu na to nie zostawia.
| Warunek stawki 0% | Jaki dokument go potwierdza | Kto go zwykle pilnuje |
|---|---|---|
| Sprzedawca jest zarejestrowany jako podatnik VAT UE | Potwierdzenie rejestracji, zgłoszenie VAT-R | Księgowość |
| Nabywca ma ważny numer VAT UE i podał go sprzedawcy | Faktura z numerem oraz zapis sprawdzenia numeru z dnia dostawy | Handlowiec albo dział rozliczeń |
| Informacja podsumowująca VAT-UE złożona w terminie, bez błędów w numerach | UPO złożonej informacji | Księgowość |
| Towar dotarł do innego kraju Unii | List przewozowy, CMR, potwierdzenie odbioru, specyfikacja do faktury | Logistyka |
W tabeli widać, że trzy z czterech dokumentów powstają same przy zwykłej pracy firmy. Zapis sprawdzenia numeru nabywcy trzeba świadomie zrobić i przechować. Brak go najczęściej wychodzi dopiero wtedy, gdy kontrola prosi o dowody dostaw sprzed dwóch lat.
Dowody dostarczenia towaru do innego kraju Unii
Dowody wywozu dobiera się do sposobu transportu. Przy transporcie zlecanym przewoźnikowi podstawą jest list przewozowy CMR z podpisem odbiorcy albo potwierdzenie odbioru, do tego specyfikacja towaru zgodna z fakturą. Przy odbiorze własnym przez nabywcę dochodzi jego oświadczenie o wywozie. Co do zasady dowody trzeba mieć w ciągu dwóch miesięcy od końca miesiąca dostawy. Jeśli ich nie masz, dostawę rozliczasz krajowo ze stawką podstawową, a po otrzymaniu dokumentów korygujesz. Dokładny tryb zależy od okoliczności, więc przy większych kwotach sprawdź art. 42 ustawy o VAT albo zapytaj doradcę podatkowego.
Kontrola zwykle zestawia dowody z fakturą po trzech cechach: czy towar i ilość się zgadzają, czy adres rozładunku leży w kraju nabywcy i czy podpis odbiorcy należy do kogoś związanego z kupującą firmą. Dostawa rozładowana w innym kraju niż zadeklarowany albo odebrana przez osobę bez związku z firmą to klasyczny schemat wyłudzeń, który urząd zna.
Potwierdzenie numeru VAT UE nabywcy z dnia dostawy
Numer nabywcy ocenia się na moment dostawy, a nie na dzień kontroli. Odbiorca, który dziś ma ważny numer, mógł dwa lata temu być z niego wyrejestrowany. Odwrotnie też bywa. Dlatego bieżące sprawdzenie w trakcie kontroli niczego nie dowodzi, a przydaje się tylko dokument sprzed dostawy. Rejestr VIES zwraca status w chwili zapytania, bez historii. Jedynym sposobem na dowód z dnia dostawy jest zapisanie wyniku w tym dniu.
Mocny zapis zawiera numer nabywcy, status, nazwę i adres, jeśli kraj je udostępnia, datę i godzinę oraz, gdy sprawdzasz też własny numer, numer konsultacji. Czym ten numer różni się od zrzutu ekranu, wyjaśniamy w poradniku o numerze konsultacji. Gdy numer okaże się nieważny już po wysyłce, kolejność działań opisuje poradnik nieważny numer VAT UE po wysyłce towaru.
Ile to kosztuje, gdy robisz to ręcznie
Jedno sprawdzenie w publicznym formularzu zajmuje około minuty, ale razem z zapisem pliku, nazwaniem go i wrzuceniem do właściwego folderu wychodzi kilka minut. Przy 40 fakturach WDT miesięcznie to kilka godzin pracy i 40 plików do znalezienia po latach. Kosztem ukrytym jest przypadek, w którym ktoś zapomni sprawdzić numer przed wysyłką i dowiaduje się o tym od urzędu. Dla porównania stały abonament na automatyczny zapis zaczyna się od 99 zł netto miesięcznie przy płatności rocznej (50 numerów), a kwota VAT z jednej zakwestionowanej dostawy za 40 000 zł to około 9 200 zł.
| Sposób | Zapis z datą i godziną | Alert o zmianie statusu | Odpowiedni dla |
|---|---|---|---|
| Publiczny formularz i folder ze zrzutami | Ręcznie, przy każdej dostawie | Nie | Kilku odbiorców i kilku dostaw w roku |
| Arkusz z kolumną „sprawdzono” | Data wpisana ręcznie, bez dowodu | Nie | Tylko jako uzupełnienie, nie jako dowód |
| Monitoring z archiwum PDF | Automatycznie, co noc | Tak, mailem | Stali odbiorcy i dostawy co tydzień |
Teczka na kontrolę dostaw do UE
Dobra teczka jednej dostawy zawiera pięć elementów: fakturę, dowód wywozu, zapis sprawdzenia numeru nabywcy z dnia dostawy, UPO informacji podsumowującej i korespondencję z odbiorcą dotyczącą adresu rozładunku. Teczki prowadzi się per odbiorca, a nie per miesiąc, bo kontrola zazwyczaj pyta o konkretnego kontrahenta. Kiedy teczka przestaje wystarczać i co jeszcze sprawdzić przy nowym odbiorcy, opisujemy w poradniku o należytej staranności VAT przy kontrahencie z UE. Biura rachunkowe obsługujące wielu eksporterów prowadzą osobną teczkę dla każdego klienta, co opisujemy na stronie weryfikacja kontrahentów dla biura rachunkowego. Gdy towar jedzie od zagranicznego dostawcy prosto do Twojego odbiorcy w trzecim kraju, teczka musi objąć numery obu kontrahentów, o czym piszemy w poradniku o transakcji trójstronnej uproszczonej.
Jeśli faktury wystawiasz w programie do fakturowania, numer nabywcy najlepiej sprawdzić jeszcze przed wystawieniem faktury ze stawką 0%, a dokument trafia do archiwum z datą. Wygodnie jest, gdy na koniec miesiąca widać, który odbiorca dostał fakturę bez sprawdzenia. Do samego wystawiania faktur sprawdzi się program do fakturowania z KSeF, a sprawdzanie numerów kontrahentów warto trzymać osobno, w monitoringu.
Jak to robimy w BiznesmeniEU
Dodajesz odbiorców z UE pojedynczo albo wgrywasz plik z programu fakturującego. Co noc sprawdzamy każdy numer w rejestrze kraju kontrahenta i zapisujemy potwierdzenie jako osobny PDF z datą i godziną. Przy zmianie statusu na nieważny dostajesz mail rano, przed następną fakturą. Przy kontroli eksportujesz archiwum danego odbiorcy za wybrany okres. Zaczynasz od monitoringu kontrahentów albo od jednorazowego sprawdzenia VAT unijnego, a plany porównasz w cenniku.