Przejdź do treści

Poradnik redakcji BiznesmeniEU

Sprawdzenie podatnika UE przed WDT, WNT i usługą dla firmy z Unii

Rejestr VAT UE potwierdza ważność numeru w dniu zapytania, ale skutki błędu zależą od typu transakcji. Zobacz, co sprawdzić przy sprzedaży, zakupie i usłudze oraz co zapisać.

Sprawdź numer VAT UE kontrahenta teraz

Księgowa sprawdza listę kontrahentów z Unii na dwóch monitorach w jasnym biurze

Sprawdzenie podatnika UE, czyli co potwierdza rejestr VAT UE

Sprawdzenie podatnika UE to zapytanie o numer VAT kontrahenta w rejestrze VAT UE (VIES). Odpowiedź „ważny” znaczy, że kraj kontrahenta uznaje go za podatnika uprawnionego do transakcji wewnątrzwspólnotowych w chwili zapytania. Nie znaczy, że firma jest wypłacalna, ani że faktura będzie prawidłowa, więc o wyniku decyduje typ transakcji.

Poniżej rozpisujemy, co sprawdzić przy sprzedaży towarów, zakupie towarów i usługach, z liczbami z faktur i zapisem, który zostaje na kontrolę.

Co sprawdzasz przy WDT, WNT i usługach dla firm z UE

Rejestr jest ten sam, ale konsekwencje błędu zależą od tego, po której stronie transakcji stoisz. Pośrednik, który kupuje w jednym kraju Unii i sprzedaje do drugiego bez przywozu towaru do Polski, stoi po obu stronach naraz, więc sprawdza dwa numery w dniu dostawy. Ten układ opisujemy w poradniku o transakcji trójstronnej uproszczonej i weryfikacji numerów VAT.

TransakcjaKogo sprawdzaszCzym grozi nieważny numer
Sprzedaż towarów do UE (WDT, stawka 0%)NabywcęUtrata stawki 0%, polski VAT od całej dostawy
Usługa dla firmy z UE (odwrotne obciążenie)ZleceniodawcęZakwestionowanie braku polskiego VAT na fakturze
Zakup towarów z UE (WNT)DostawcęSpór o charakter transakcji i podstawę odliczenia
Zakup usług z UE (import usług)UsługodawcęBłędne rozliczenie, brak dowodu staranności

Najwięcej kosztuje pierwszy wiersz. Dostawa za 30 000 EUR ze stawką 0% przy nieważnym numerze nabywcy oznacza dopłatę 6 900 EUR VAT po stawce 23%, plus odsetki. Roczny abonament planu Start to 1 188 zł netto przy płatności rocznej, czyli mniej niż jedna dziesiąta tej kwoty przy kursie około 4,3 zł.

Sprawdzenie podatnika UE krok po kroku

  1. Pobierz pełny numer z przedrostkiem kraju. Przedrostek wskazuje rejestr, w którym szukasz. Numer bez niego sprawdzisz tylko, jeśli znasz kraj kontrahenta.
  2. Sprawdź numer w dniu transakcji. Status sprzed miesiąca nie dowodzi niczego o dostawie dzisiejszej.
  3. Porównaj nazwę i adres. Większość krajów zwraca je w odpowiedzi. Gdy odpowiedź ich nie zawiera, nie jest to błąd numeru, ale tym ważniejszy staje się wpis w rejestrze handlowym kraju odbiorcy.
  4. Zapisz wynik. Zrzut ekranu albo PDF trafia do teczki obok zamówienia, faktury i dokumentu przewozowego.
  5. Powtórz przy kolejnych dostawach. Stały odbiorca zmienia status w czasie, a rejestr nie powiadomi Cię o tym sam.

Czym różni się sprawdzenie podatnika UE od białej listy

Księgowe znają białą listę podatników VAT i często sprawdzają na niej wszystkich kontrahentów. Wykaz Ministerstwa Finansów obejmuje jednak wyłącznie podatników zarejestrowanych w Polsce. Numer z przedrostkiem DE, CZ czy FR tam nie istnieje, a brak wyniku nie świadczy o niczym. Do firm zagranicznych służy rejestr VAT UE. Dlaczego status „czynny” polskiej firmy nie oznacza rejestracji do VAT UE, wyjaśniamy w poradniku czynny podatnik VAT UE.

PytanieBiała listaRejestr VAT UE
Kogo obejmujePodatników zarejestrowanych w PolscePodatników z 27 krajów UE i Irlandii Północnej
Co potwierdzaStatus VAT i rachunek bankowyWażność numeru do transakcji z UE
Do czego służyPłatności powyżej 15 000 zł, odliczenie kosztówStawka 0% przy WDT, odwrotne obciążenie

Dokładny opis raportu dla kontrahentów z Unii znajdziesz w poradniku o raporcie z weryfikacji kontrahenta VAT.

Jak wygląda numer podatnika w kilku krajach

Połowa błędów to numery o złej długości albo z przepisanym zapisem krajowym. Poniżej kraje, do których polskie firmy sprzedają najczęściej.

KrajFormat po przedrostkuOpis
Niemcy (DE)9 cyfrsprawdzenie firmy niemieckiej
Czechy (CZ)8, 9 lub 10 cyfrczeski NIP
Węgry (HU)8 cyfr, bez końcówki adószámwęgierski NIP
Belgia (BE)10 cyfr, pierwsza 0 albo 1belgijski NIP

Pozostałe prefiksy zebraliśmy w tabeli NIP europejski.

Sprawdzenie podatnika UE przy większej liczbie kontrahentów

Przy dziesięciu odbiorcach ręczne sprawdzanie jest do zniesienia (rachunek godzin podajemy w poradniku o sprawdzaniu VAT unijnego). Przy pięćdziesięciu przestaje być robione, zwykle po kilku tygodniach, bo nikt nie pilnuje terminów. Wtedy lepiej wgrać listę z programu do faktur do monitoringu kontrahentów: sprawdzamy ją co noc, zapisujemy każdy wynik jako PDF z datą i godziną, a przy zmianie statusu na nieważny dostajesz mail rano, przed następną fakturą.

SposóbZapis z datąPowtarzanieKoszt
Publiczny formularz VIESRęcznie, zrzut ekranuGdy ktoś pamiętaBez opłat, czas pracownika
Monitoring w BiznesmeniEUAutomatycznie, PDF w archiwumCo noc, z alertem mailemOd 99 zł netto miesięcznie

Plany i limity porównasz w cenniku, a o samym dowodzie piszemy na stronie potwierdzenie numeru VAT VIES. Jeśli prowadzisz sprawdzenia dla wielu klientów, zajrzyj do oferty dla biur rachunkowych.

Czego nie robić

  • Nie zakładaj, że numer ważny raz jest ważny zawsze. Status zmienia się, a liczy się dzień transakcji.
  • Nie sprawdzaj zagranicznych firm na białej liście. Brak wyniku nic nie znaczy.
  • Nie traktuj numeru VAT jako oceny wiarygodności. Przy kredycie kupieckim dodaj rejestr handlowy kraju odbiorcy.
  • Nie zostawiaj dowodu w prywatnym folderze pracownika. Zapis ma leżeć w teczce transakcji firmy.

Najczęstsze pytania

Jak sprawdzić podatnika UE?

Poproś kontrahenta o numer VAT UE z przedrostkiem kraju i wpisz go w rejestrze VAT UE. Odpowiedź „ważny” oznacza, że podatnik jest zarejestrowany do transakcji wewnątrzwspólnotowych w chwili zapytania. Porównaj nazwę i adres z zamówieniem i zapisz wynik z datą i godziną do teczki transakcji.

Czy podatnika z UE sprawdza się na białej liście?

Nie. Biała lista Ministerstwa Finansów obejmuje tylko podatników zarejestrowanych w Polsce. Firmę z Niemiec, Czech czy Włoch sprawdzasz w rejestrze VAT UE, który odpytuje rejestry krajów kontrahentów. Do własnych polskich kontrahentów używasz białej listy, do zagranicznych VIES.

Kiedy trzeba sprawdzić podatnika UE?

Przed wystawieniem faktury ze stawką 0% za dostawę towarów do kraju UE oraz przed fakturą z odwrotnym obciążeniem za usługi dla firmy z UE. Liczy się status w dniu transakcji. Przy zakupach od dostawcy z UE sprawdzenie chroni Cię przed rozliczeniem WNT z kontrahentem, który stracił rejestrację.

Czy numer VAT UE sprawdza się przy zakupie od firmy z UE?

Tak, choć ryzyko jest inne niż przy sprzedaży. Przy WNT sam rozliczasz VAT, ale ważny numer dostawcy potwierdza, że transakcja jest wewnątrzwspólnotowa, a faktura prawidłowo wystawiona bez VAT. Zapis sprawdzenia przyda się przy rozbieżnościach w kontroli.

Ile kosztuje stałe sprawdzanie podatników UE w BiznesmeniEU?

Pojedyncze sprawdzenie w formularzu nie wymaga konta. Monitoring z archiwum PDF zaczyna się od planu Start, 99 zł netto miesięcznie przy płatności rocznej za 50 numerów. Plan Eksport obejmuje 500 numerów. Szczegóły są w cenniku.

Źródła

Przepisy i opłaty zmieniają się. Przy decyzji o konkretnej transakcji albo rejestracji spółki sprawdź aktualny tekst przepisu i skonsultuj sprawę z doradcą podatkowym.

Masz numer kontrahenta pod ręką

Zrób sprawdzenie VAT unijnego od razu i zobacz wynik z rejestru kraju nabywcy.

Inne poradniki

Cała lista kontrahentów pod stałą kontrolą

Monitoring numerów VAT UE, archiwum potwierdzeń i eksport. Od 99 zł netto miesięcznie przy płatności rocznej.

Porównaj plany