Przejdź do treści

Poradnik redakcji BiznesmeniEU

Weryfikacja kontrahenta zagranicznego przed pierwszą fakturą, lista kontrolna dla firm z UE

Ważny numer VAT UE to dopiero pierwszy krok. Sprawdź, co jeszcze zapisać przed fakturą dla nowego odbiorcy i jak głęboko iść przy dostawie za 5 000 albo 50 000 EUR.

Sprawdź numer VAT UE kontrahenta teraz

Zarząd polskiej spółki z zagranicznym wspólnikiem przy stole w sali posiedzeń

Weryfikacja kontrahenta zagranicznego, czyli co sprawdzić przed pierwszą fakturą

Weryfikacja kontrahenta zagranicznego z kraju UE to cztery kroki: ważny numer VAT UE w dniu dostawy, zgodność nazwy i adresu z zamówieniem, wpis w rejestrze handlowym jego kraju oraz zapis z datą i godziną każdego z tych sprawdzeń. Pierwszy krok decyduje o stawce 0% albo odwrotnym obciążeniu, pozostałe o tym, czy dostaniesz zapłatę i czy obronisz fakturę przy kontroli.

Wiele firm kończy na kroku pierwszym i to wystarcza, dopóki wartość dostawy jest niska. Poniżej opisujemy, jak głęboko iść zależnie od kwoty i terminu płatności, z przykładem liczbowym.

Lista kontrolna przed pierwszą fakturą dla firmy z UE

  1. Pełny numer z przedrostkiem kraju. Poproś o numer w postaci DE123456789, a nie samo 123456789. Bez przedrostka nie wiadomo, w którym rejestrze szukać.
  2. Status w rejestrze VAT UE. Sprawdź numer w dniu wystawienia faktury. Status sprzed miesiąca nie ma znaczenia dla dostawy dzisiejszej.
  3. Nazwa i adres. Rejestr zwraca je dla większości krajów. Porównaj z zamówieniem i fakturą proforma. Rozbieżność to powód, żeby zapytać odbiorcę, a nie żeby wystawić fakturę i poprawiać ją później.
  4. Rejestr handlowy kraju odbiorcy. Pokazuje formę prawną, siedzibę, datę założenia i osoby uprawnione. Wyszukiwarki rejestrów państw UE zebrano w portalu e-Sprawiedliwość, a numer z faktury najczęściej wystarcza do znalezienia firmy.
  5. Adres dostawy. Magazyn spedytora w innym kraju niż siedziba odbiorcy wymaga dodatkowego potwierdzenia, że towar trafił do nabywcy.
  6. Zapis z datą i godziną. Zrzut ekranu albo PDF trafia do teczki dostawy razem z zamówieniem, fakturą i dokumentem przewozowym.

Jak głęboko sprawdzać, zależnie od wartości dostawy

Nie każda dostawa wymaga pełnej procedury. Poniższa tabela pokazuje rozsądny zakres przy trzech typowych sytuacjach. To nasza praktyczna rekomendacja, a nie przepis, więc dopasuj progi do ryzyka w swojej branży. Skąd urząd bierze oczekiwania wobec eksportera i jakie sygnały wymagają więcej niż formalnego sprawdzenia, opisujemy w poradniku o należytej staranności VAT.

SytuacjaMinimumDodatkowo
Dostawa do 5 000 EUR, przedpłataStatus numeru, zgodność nazwy, zapis z datąNic ponadto
Dostawa 5 000 do 50 000 EUR, przedpłata lub krótki terminJak wyżej plus rejestr handlowyPorównanie adresu dostawy z siedzibą
Dostawa powyżej 50 000 EUR albo termin 30 dni i więcejJak wyżej plus ogłoszenia o niewypłacalnościUbezpieczenie należności albo częściowa przedpłata

Przykład z liczbami, kiedy tani błąd kosztuje drogo

Polski producent mebli sprzedaje partię towaru o wartości 40 000 EUR firmie z innego kraju UE. Faktura jest ze stawką 0%. Po kontroli okazuje się, że numer nabywcy był w dniu dostawy nieważny. Organ może zakwestionować stawkę 0% i doliczyć polski VAT. Przy stawce 23% to 9 200 EUR z kwoty 40 000 EUR, czyli ponad cztery razy więcej niż roczny abonament planu Start (99 zł netto miesięcznie to 1 188 zł rocznie przy płatności rocznej). Do tego dochodzą odsetki.

Takie ryzyko dotyczy wszystkich dostaw w ciągu roku, nie jednej. Odbiorca, który 31 stycznia miał ważny numer, mógł wyrejestrować się z VAT w maju, a Ty dalej wystawiasz mu faktury ze stawką 0%. Dlatego przy stałych odbiorcach sprawdza się ich listę regularnie. Konsekwencje nieważnego numeru po wysyłce opisujemy w poradniku o nieważnym numerze VAT UE po wysyłce towaru.

Jak wyglądają numery w kilku krajach, żeby wyłapać błąd w pierwszej minucie

Połowa błędów to numery o złej długości, które widać gołym okiem, jeśli znasz format kraju. Poniżej pięć krajów, do których polskie firmy sprzedają najczęściej.

KrajPrzedrostekFormat po przedrostkuStrona z opisem
NiemcyDE9 cyfrsprawdzenie firmy niemieckiej
CzechyCZ8, 9 lub 10 cyfrczeski NIP
HolandiaNL9 cyfr, litera B i 2 cyfryholenderski NIP
BelgiaBE10 cyfr, pierwsza 0 albo 1belgijski NIP
HiszpaniaES9 znaków, litery na początku lub końcuhiszpański NIP

Numer, który nie pasuje do wzoru, odsyłasz odbiorcy z prośbą o potwierdzenie, zanim cokolwiek wyślesz do rejestru.

Weryfikacja kontrahenta zagranicznego, gdy masz tylko nazwę firmy

Czasem odbiorca pisze z samej strony internetowej i nie podaje numeru. System VIES nie wyszukuje po nazwie, więc zaczynasz od rejestru handlowego jego kraju, a numer VAT bierzesz z wyciągu albo z faktury. Szczegółowy opis jest w poradniku o weryfikacji kontrahenta z UE po nazwie firmy. Nie wystawiaj faktury ze stawką 0% na podstawie numeru znalezionego w internecie bez potwierdzenia od samego odbiorcy.

Weryfikacja kontrahenta zagranicznego przy stałej współpracy

Pierwsze sprawdzenie to dopiero początek. Przy odbiorcach, którym wysyłasz towar co miesiąc, ręczne powtarzanie listy kontrolnej jest kosztem, który po kilku miesiącach przestaje być robiony. Monitoring kontrahentów działa tak: dodajesz numery pojedynczo albo wgrywasz plik CSV lub XLSX z programu do faktur, a my sprawdzamy całą listę co noc w rejestrach krajów kontrahentów. Każde sprawdzenie zapisujemy jako PDF z datą i godziną. Gdy status odbiorcy zmieni się na nieważny, dostajesz mail rano, przed następną fakturą.

SposóbZapis z datąPowtarzanieKoszt
Publiczny formularz VIESRęcznie, zrzut ekranuGdy ktoś pamiętaBez opłat, czas pracownika
Arkusz z datami sprawdzeńRęcznie, wpis w komórceGdy ktoś pamiętaBez opłat, czas pracownika
Monitoring w BiznesmeniEUAutomatycznie, PDF w archiwumCo noc, z alertem mailemOd 99 zł netto miesięcznie

Plany i limity numerów porównasz w cenniku. Jak wygląda sam dowód, opisuje strona potwierdzenie numeru VAT VIES, a zasady stawki 0% przy WDT poradnik o dokumentach i potwierdzeniu numeru. Przykład kraju z własnym formatem numeru i rejestrem pokazujemy na stronie o belgijskim NIP, a prefiksy wszystkich krajów zebraliśmy w tabeli NIP europejski.

Czego nie robić

  • Nie opieraj stawki 0% na numerze z maila bez sprawdzenia. Numer przepisany z podpisu bywa błędny albo cudzy.
  • Nie zakładaj, że numer ważny przy pierwszej dostawie jest ważny przy kolejnych. Status zmienia się w czasie.
  • Nie traktuj numeru VAT jako oceny wypłacalności. To dwie różne informacje.
  • Nie zostawiaj dowodu w czyjejś skrzynce. Zapis sprawdzenia ma leżeć w teczce dostawy, nie w prywatnym folderze pracownika, który odejdzie z firmy.

Najczęstsze pytania

Jak sprawdzić kontrahenta zagranicznego?

Poproś o pełny numer VAT UE z przedrostkiem kraju i sprawdź go w rejestrze VAT UE. Porównaj zwróconą nazwę i adres z zamówieniem, potem znajdź firmę w rejestrze handlowym jej kraju. Zapisz wynik z datą i godziną, bo rejestry nie przechowują dowodu za Ciebie, a kontrola może zapytać o niego po latach.

Czy trzeba sprawdzać kontrahenta z UE przed każdą fakturą?

Przed każdą fakturą ze stawką 0% albo odwrotnym obciążeniem, bo liczy się status numeru w dniu dostawy lub usługi. Przy stałych odbiorcach nie robi się tego ręcznie. Lista odbiorców w monitoringu jest sprawdzana co noc, a każde sprawdzenie zostaje w archiwum jako osobne potwierdzenie.

Co zrobić, gdy numer VAT UE kontrahenta jest nieważny?

Nie wystawiaj faktury ze stawką 0%. Poproś odbiorcę o poprawny numer albo o potwierdzenie rejestracji z jego urzędu skarbowego. Gdy nie dostaniesz ich przed wysyłką, wyceń dostawę z polskim VAT albo wstrzymaj ją. Zapisz datę sprawdzenia i treść korespondencji do teczki dostawy.

Czy sprawdzenie numeru VAT wystarczy do oceny wiarygodności kontrahenta?

Nie. Numer mówi tylko, że podatnik jest zarejestrowany do transakcji z UE. Nie pokazuje, czy firma płaci terminowo, ani czy nie jest w upadłości. Przy zamówieniach na kredyt kupiecki dodaj rejestr handlowy kraju odbiorcy, ogłoszenia o niewypłacalności i, przy większych kwotach, ubezpieczenie należności.

Ile kosztuje stałe sprawdzanie kontrahentów zagranicznych w BiznesmeniEU?

Pojedyncze sprawdzenie w formularzu nie wymaga konta. Monitoring z archiwum PDF zaczyna się od planu Start, 99 zł netto miesięcznie przy płatności rocznej za 50 numerów. Plan Eksport obejmuje 500 numerów. Szczegóły są w cenniku.

Źródła

Przepisy i opłaty zmieniają się. Przy decyzji o konkretnej transakcji albo rejestracji spółki sprawdź aktualny tekst przepisu i skonsultuj sprawę z doradcą podatkowym.

Masz numer kontrahenta pod ręką

Zrób sprawdzenie VAT unijnego od razu i zobacz wynik z rejestru kraju nabywcy.

Inne poradniki

Cała lista kontrahentów pod stałą kontrolą

Monitoring numerów VAT UE, archiwum potwierdzeń i eksport. Od 99 zł netto miesięcznie przy płatności rocznej.

Porównaj plany